CİDDİ BİR TEHLİKE! ÜÇ BANKA BİRLEŞİYOR!

Kamu bankalarının tek çatı altında toplanmasıyla ilgili süreç resmen yeni bir aşamaya geçti. Ziraat Katılım, Vakıf Katılım ve Halk Katılım için başlatılan birleşme hamlesi, yalnızca bankacılık sektörünü değil, kamu kaynaklarının yönetimini ve finansal sistemin geleceğini de yakından ilgilendiriyor.

Ülkenin hukuken yönetilmediği binlerce acı ve utanç verici örneklerle adeta tescillenmiş durumda. Böyle bir yönetim anlayışı altında adeta inim inim inleyen ekonomi; üç kamu bankasının tek çatı altında yönetilmesiyle daha bir vahim boyuta dönüşecektir.

ÜÇ BANKANIN TEK ÇATI ALTINDA TOPLANMASI NE ANLAMA GELİYOR?

Kamu sermayeli Ziraat Katılım, Vakıf Katılım ve Halk Katılım bankalarının ortak bir yönetim yapısı altında birleştirilmesine yönelik çalışmalar somut aşamaya ulaştı. Sürecin temel hedefi, kamu katılım finans kuruluşlarının gücünü bir araya getirerek sektörde daha büyük bir oyuncu oluşturmak.

Ancak böylesine kapsamlı bir yapılanma, beraberinde önemli soruları da getiriyor. Üç ayrı bankanın mali yapısı, yönetim anlayışı, risk politikaları ve karar alma mekanizmaları nasıl birleştirilecek? Kamu kaynaklarının kullanımı hangi denetim ilkelerine tabi olacak?

Hiçbir rasyonel veriye dayanmadan çekilen yüz milyonlarca dolar krediler, tek kuruşu bile iade edilmeden iç edilen Euro, Dolar ve TL’ler, gelecek kıyamet sahnesinin ayak izleridir.

ERDOĞAN AYLAR ÖNCESİNDEN SİNYALİNİ VERMİŞTİ

Birleşme planının ilk açık işareti, AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 5 Haziran'da düzenlenen 3. İstanbul Dünya İslam Ekonomisi Zirvesi'nde verilmişti.

Erdoğan, konuşmasında üç bankanın güçlerini birleştirmesinin sektörde önemli bir sinerji oluşturacağını savunarak şu ifadeleri kullanmıştı:

“Bir diğer hamlemiz Ziraat, Vakıf ve Halk Katılımın birleştirilmesi olacaktır. Bu üç katılım bankamızın güçlerini birleştirmesiyle ortaya büyük bir sinerji çıkacak, inşallah sektör farklı bir ivme kazanacaktır.”

Bu açıklama, kamu katılım bankalarının geleceğine ilişkin planın siyasi irade tarafından önceden şekillendirildiğini ortaya koymuştu.

TVF'DEN KRİTİK PAY DEVRİ: İLK AŞAMA TAMAMLANDI

Birleşme sürecinde en önemli adımlardan biri Türkiye Varlık Fonu (TVF) üzerinden atıldı.

TVF'nin yüzde 100 iştiraki olan TVF Katılım Finans Yatırımları AŞ, Ziraat Katılım ve Halk Katılım bankalarının hisselerinin tamamını devraldı.

Türkiye Varlık Fonu tarafından yapılan açıklamada, pay devir sözleşmeleri kapsamında gerekli yasal ve düzenleyici süreçlerin tamamlandığı, kapanış işlemlerinin de sonuçlandırıldığı bildirildi.

Böylece üç kamu katılım bankasının ortak bir çatı altında toplanmasına yönelik planın önemli bir aşaması geride bırakılmış oldu.

ASIL MESELE BİRLEŞME DEĞİL, DENETİM VE HESAP VEREBİLİRLİK!

Her ne kadar AKP tek başına ve son derece baskın bir iktidar olsa da bahsi geçen bankaların idari yönetmelikleri bir kendine özgülük taşımaktadır. Bu farklılıklar bir bakıma alabildiğine hovardaca girişimleri frenleyen, zamana yayan ve farklı prosedürlere, kural, kanun ve yasalara tabi tutmakta ve bir bakıma fren mekanizması görmektedir.

Üç bankanın tek merkezden yönetilmesi, karar alma süreçlerinin hızlandırılması ve kaynakların ortak kullanılması açısından avantaj sağlayabilir. Ancak bu tür bir yapılanmanın başarıya ulaşması, yalnızca büyüklük ve pazar payıyla ölçülemez.

Bankaların ayrı ayrı sahip olduğu denetim mekanizmalarının, risk değerlendirme süreçlerinin ve kurumsal sorumluluklarının yeni yapıda nasıl korunacağı büyük önem taşıyor.

Özellikle kamu kaynaklarının yönetiminde şeffaflık, bağımsız denetim ve hesap verebilirlik ilkelerinin ne ölçüde uygulanacağı, birleşmenin gerçek sonuçlarını belirleyecek temel unsurlar arasında yer alacak.

HEDEF DAHA BÜYÜK PAZAR PAYI VE GÜÇLÜ REKABET

Birleşme planının arkasındaki temel gerekçeler arasında kamu katılım finans kuruluşlarının rekabet gücünü artırmak, operasyonel kapasiteyi büyütmek ve finansal piyasalardaki etkinliğini genişletmek bulunuyor.

Ortak kaynak kullanımı ve bütünleşik yönetim sayesinde maliyetlerin azaltılması, hizmet ağının genişletilmesi ve sektörde daha güçlü bir konum elde edilmesi hedefleniyor.

Ancak bu hedeflerin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, yeni yönetim modelinin nasıl oluşturulacağına ve bankaların mali disiplininin nasıl korunacağına bağlı olacak.

KAMU SİGORTA ŞİRKETLERİNDEKİ MODEL HATIRLANIYOR

Kamu bankalarındaki bu hamle, 2020 yılında gerçekleştirilen kamu sigorta şirketlerinin birleşmesini de yeniden gündeme getirdi.

O dönemde Ziraat Sigorta, Halk Sigorta ve Güneş Sigorta tek çatı altında birleştirilmiş ve Türkiye Sigorta markası oluşturulmuştu.

Katılım bankaları için planlanan yapılanmada da benzer şekilde ölçek ekonomisi, verimlilik ve ortak kaynak kullanımının ön plana çıkarılması bekleniyor.

Ancak bankacılık sektörünün kendine özgü riskleri ve yükümlülükleri nedeniyle iki birleşme modelinin bütün yönleriyle aynı şekilde değerlendirilmesi mümkün değil.

GÖZLER YENİ YAPININ AYRINTILARINDA

Ziraat Katılım, Vakıf Katılım ve Halk Katılım'ın birleşme sürecinde önemli adımlar atılmış olsa da yeni yapının hangi isimle faaliyet göstereceği, yönetim kadrosunun nasıl oluşturulacağı ve operasyonel birleşmenin hangi takvimle tamamlanacağı konusunda henüz bütün ayrıntılar kamuoyuyla paylaşılmış değil.

Bu ilkeler ışığında alınacak kararları haberimiz de inceleyelim!

Şimdi kamuoyunun yanıtını beklediği soru şu: Üç bankanın birleşmesi gerçekten daha verimli, güçlü ve denetlenebilir bir kamu finans yapısı mı ortaya çıkaracak, yoksa farklı kurumsal mekanizmaların tek merkezde toplanması yeni tartışmaları mı beraberinde getirecek?

Önümüzdeki dönemde atılacak adımlar, bu soruların yanıtını da belirleyecek.