ELEKTRİKLİ ARAÇ DEĞİL! ELEKTRİKLİ YOLCU UÇAĞI İLE ÇİN İLK SEYAHATİNİ TAMAMLADI!

Ülkemiz de TOGG ve Planörler üzerinden kıyametler koparılırken Çin Elektrikli uçak ile il seferlerini tamamladı!

Dünya; araba sektörü ve teknolojisine tur üzerine tur bindirmiş ve bunu bir de havacılık sektörüne taşıyorken bizi TOGG üzerinden dövenlere mi ya da buna umut diye bakanlara mı yakınalım bilemedik!

HAVACILIKTA YENİ DÖNEM: ÇİN ELEKTRİKLİ YOLCU UÇAĞINI UÇURDU!

Türkiye’de yerli otomobil TOGG üzerinden bitmek bilmeyen tartışmalar yürütülürken, dünyanın teknoloji yarışında hangi aşamalara geldiğini gösteren yeni bir gelişme Çin’den geldi. Elektrikli otomobil teknolojisinde büyük yatırımlar yapan Çin, şimdi de elektrikli yolcu uçağını insanlı uçuş aşamasına taşıdı.

Comac ile batarya devi CATL, Şanghay Jiao Tong Üniversitesi ve diğer ortakların iş birliğiyle geliştirilen 19 yolcu kapasiteli CE-25A, ilk insanlı test uçuşunu başarıyla gerçekleştirdi. Bu gelişme, elektrikli ulaşımın yalnızca otomobillerle sınırlı kalmadığını, havacılık sektöründe de yeni bir dönemin kapısını araladığını gösteriyor.

Asıl üzerinde durulması gereken mesele de tam olarak bu: Dünya, bir teknolojiyi üretmekle yetinmiyor; onu geliştiriyor, farklı alanlara taşıyor ve yeni kullanım imkânları oluşturuyor. Bizde ise çoğu zaman teknoloji tartışması, bir aracın etrafında koparılan siyasi ve duygusal tartışmaların gölgesinde kalıyor.

19 YOLCULU ELEKTRİKLİ UÇAK İNSANLI UÇUŞU TAMAMLADI

Çinli uçak üreticisi Comac ile batarya üreticisi CATL ortaklığında geliştirilen CE-25A, ilk insanlı test uçuşunu Çin’in doğusundaki Şantung eyaletine bağlı Binzhou kentinde gerçekleştirdi.

Uçuşta iki pilot ve bir test mühendisi görev aldı. 17 dakikadan biraz kısa süren test sırasında uçak 60,4 kilometre mesafe katetti. Şubat ayında insansız ilk uçuşunu gerçekleştiren ve ardından çeşitli testlerden geçirilen hava aracı, böylece insanlı uçuş aşamasını da tamamlamış oldu.

Comac tarafından yapılan açıklamada, uçuş sırasında uçağın normal performans sergilediği ve test sonuçlarının beklentileri karşıladığı belirtildi.

Bu uçuş henüz ticari seferlerin başladığı anlamına gelmiyor. Ancak bir elektrikli yolcu uçağının insanlı test uçuşunu gerçekleştirmesi, teknolojinin geliştirilmesi bakımından önemli bir aşama.

400 KİLOMETRE MENZİL, SAATTE 300 KİLOMETRE HIZ

CE-25A, öncelikle kısa mesafeli şehirler arası ulaşım hatlarında kullanılmak üzere tasarlandı. Geliştiricilerin paylaştığı teknik özellikler, uçağın hangi ölçekte bir ulaşım aracı olarak düşünüldüğünü ortaya koyuyor.

Uçağın açıklanan özellikleri şöyle:

Kanatlara entegre edilen elektrikli pervane sistemiyle çalışan uçakta, kanallı fan olarak adlandırılan 10 kapalı pervane ünitesi bulunuyor.

Bu özellikler, elektrikli havacılığın kısa mesafeli yolcu taşımacılığında değerlendirilebilecek bir teknolojiye dönüşmesi yönünde atılan adımlardan biri olarak görülüyor.

BATARYA TEKNOLOJİSİ HENÜZ NETLEŞMEDİ

Projenin en dikkat çekici yönlerinden biri de dünyanın önde gelen batarya üreticilerinden CATL'ın geliştirme sürecinde yer alması.

2023 yılında başlayan projede bataryanın teknik özellikleri henüz resmen açıklanmış değil. Bununla birlikte CATL'ın 2023 yılında projeye katılması, şirketin elektrikli havacılık alanındaki çalışmalarının da önemli bir göstergesi.

Yicai Global'in aktardığı bilgilere göre CATL, Comac ve Şanghay Jiao Tong Üniversitesi Girişim Geliştirme Grubu, Temmuz 2023'te 600 milyon yuan kayıtlı sermayeye sahip ortak bir girişim şirketi kurdu.

Sektör kaynakları, uçakta CATL'ın Nisan 2023'te tanıttığı ve hücre düzeyinde 500 Wh/kg enerji yoğunluğuna ulaşan yoğunlaştırılmış batarya teknolojisinin kullanılmış olabileceğini değerlendiriyor. Ancak bu konuda henüz resmî doğrulama bulunmuyor. Dolayısıyla CE-25A'da hangi batarya teknolojisinin kullanıldığı kesinleşmiş değil.

BİZ NEYİ TARTIŞIYORUZ, DÜNYA NEREYE GİDİYOR?

Çin'in elektrikli yolcu uçağını insanlı uçuş aşamasına taşıması, Türkiye açısından da üzerinde düşünülmesi gereken bir gelişme.

Elbette TOGG'un Türkiye'nin otomotiv sanayisi açısından taşıdığı önemi küçümsemek doğru değil. Yerli otomobil üretmek, bir ülkenin sanayi altyapısı ve teknoloji birikimi bakımından değerli bir adımdır. Ancak bir projeye sahip olmakla teknoloji yarışında öncü konuma gelmek aynı şey değildir.

Asıl mesele, üretilen teknolojinin ne kadar geliştirildiği, hangi yeni alanlara taşındığı, ne kadar rekabetçi hâle getirildiği ve geleceğin ihtiyaçlarına ne ölçüde cevap verebildiğidir.

Çin, elektrikli otomobil alanında edindiği birikimi batarya teknolojisiyle birlikte havacılığa taşımaya çalışıyor. Bizde ise teknoloji tartışmalarının çoğu zaman siyasi kamplaşmaların, alkışların ve eleştirilerin arasında sıkışıp kalması düşündürücü.

TOGG'u eleştiren de öven de elbette olabilir. Fakat mesele yalnızca bir otomobilin başarılı olup olmadığı değildir. Mesele, Türkiye'nin otomotivden bataryaya, yazılımdan havacılığa kadar uzanan geniş bir teknoloji ekosistemi kurup kuramayacağıdır.

Çünkü dünya artık yalnızca bugünün araçlarını üretme yarışında değil; yarının ulaşım sistemlerini, enerji çözümlerini ve üretim teknolojilerini geliştirme yarışında.

Çin'in CE-25A hamlesi henüz ticari başarıya ulaşmış bir elektrikli havacılık devrimi anlamına gelmiyor. Önünde aşılması gereken teknik, ekonomik ve güvenlik süreçleri var. Fakat insanlı test uçuşunun tamamlanması bile teknoloji yarışının geldiği noktayı göstermeye yetiyor.

Bizim de artık yalnızca ürettiğimizle övünmek ya da başkalarının ürettiklerini küçümsemek yerine, daha iyisini nasıl yapabileceğimizi konuşmamız gerekiyor.

Çünkü teknoloji yarışında mesele, nereden başladığınız değil; ne kadar hızlı ilerlediğiniz ve geleceğe ne kadar hazır olduğunuzdur.