48,9603$%0,19
55,8789€%0,29
64,9626£%0,40
6.768,87%0,75
11.017,00%0,18
“ŞUBAT’TA TAŞTEPE, KASIM’DA ÇÖŞNÜK! PEKİ BU PARALAR NEREYE GİDİYOR?” KİM BUNLAR? KİMLERDEN VE NERELERDEN ALIYORLAR BU CESARETİ?
Malatya’da TOKİ konutlarının inşaatında çalışan işçilerin çatıya çıkarak eylem yapması, inşaat sektöründeki taşeronluk sistemini ve işçi alacaklarının nasıl güvence altına alındığını yeniden tartışmaya açtı. Dört işçi, toplam 5 milyon 805 bin lirayı aşan alacaklarının ödenmediğini öne sürüyor. Daha da dikkat çekici olanı, şubat ayında Taştepe’de benzer bir eylemin yaşanmış olması. Peki aradan geçen aylarda ne değişti? İşçilerin muhatabı kim? Ana yüklenici nerede, taşeron nerede, TOKİ’nin denetim mekanizması nerede?
Malatya’da deprem konutlarının inşası sürerken, bu kez de işçi alacakları gündemin merkezine oturdu.
Battalgazi ilçesi Çöşnük Mahallesi’ndeki TOKİ şantiyesinde çalışan sıva, boya, iskele ve seramik işçileri, aylardır ücretlerini alamadıklarını ileri sürerek inşaat halindeki binanın çatısına çıktı.
Eylem sırasında işçilerden İsmail Cengiz, kendi alacağının 2 milyon 530 bin lira olduğunu açıkladı. Dört işçinin toplam alacağının ise 5 milyon 805 bin lirayı aştığı iddia edildi.
Polis ekiplerinin ikna çabaları sonucunda işçiler eylemi sonlandırdı. Ancak işçilerin çatıdan indirilmesi, asıl sorunu ortadan kaldırmadı: Emeklerinin karşılığını alamadıklarını söyleyen bu insanların parasını kim ödeyecek?
Üstelik bu olay Malatya’da ilk değil.
19 Şubat 2026’da Malatya’nın Taştepe bölgesindeki TOKİ rezerv alanında da parasını alamadığını belirten işçiler çatıya çıkarak eylem yapmıştı.
Aradan yaklaşık dokuz ay geçti. Şimdi benzer bir görüntü Çöşnük’te yaşanıyor.
Bu iki olayın aynı yükleniciye veya aynı taşeron zincirine bağlı olduğunu gösteren doğrulanmış bir belge henüz bulunmuyor. Ancak aynı şehirde, TOKİ projelerinde çalışan işçilerin benzer yöntemlerle hak aramak zorunda kalması, artık münferit bir olayın ötesinde sorgulanmayı gerektiriyor.
Şu soruyu sormak gerekiyor:
Şubat ayında yaşanan eylemden sonra hangi önlemler alındı? İşçilerin ücretlerini zamanında almasını sağlayacak bir mekanizma kuruldu mu? Yoksa bir eylem sona erdi, kameralar başka gündemlere döndü ve aynı sorun başka bir şantiyede yeniden mi ortaya çıktı?
Haberin en dikkat çekici boyutu, işçilerin açıkladığı alacak miktarı.
Dört işçinin toplam 5 milyon 805 bin lirayı aşan alacağı bulunduğu öne sürülüyor. İsmail Cengiz’in kendi alacağını 2 milyon 530 bin lira olarak açıklaması, sorunun büyüklüğünü ortaya koyuyor.
Ancak bu rakamların hangi iş sözleşmelerine, hakedişlere, faturalara ve ödeme belgelerine dayandığı henüz bağımsız biçimde ortaya konulmuş değil.
Bu nedenle işçilerin alacak iddiası mutlaka hakedişler, sözleşmeler, banka kayıtları ve varsa icra dosyaları üzerinden doğrulanmalı.
Fakat burada daha önemli bir soru var:
İşçiler çalışmış, emek vermiş ve işlerini tamamlamışsa, hak ettikleri ücretin ödenmesinden kim sorumlu?
Taşeron firma mı? Ana yüklenici mi? Yoksa ödeme zincirindeki başka bir şirket mi?
İşçinin karşısına bir şirket çıkıyor, o şirket başka bir şirketi işaret ediyor, diğeri de ödeme beklediğini söylüyorsa bu zincirin sonunda işçinin muhatabı kim olacak?
Araştırmada dikkat çeken önemli bir ayrıntı da TOKİ’nin resmî proje kayıtlarında ortaya çıkıyor.
TOKİ’nin proje listesinde Çöşnük Mahallesi’nde iki ayrı konut işi bulunuyor:
Bu bilgiler, Çöşnük’te birden fazla proje ve yüklenici yapısı bulunduğunu gösteriyor.
Ancak işçilerin hangi bölgede, hangi blokta ve hangi taşeron firma bünyesinde çalıştığı haberlerde açıkça belirtilmiyor. Dolayısıyla bu firmalardan herhangi birini doğrudan işçilerin alacaklarından sorumlu ilan etmek doğru olmaz.
Tam da bu nedenle TOKİ’ye ve ilgili yüklenicilere şu soruları yöneltiyoruz:
Bu soruların cevapları olmadan sorumluluğun hangi halkada bulunduğunu belirlemek mümkün değil.
İşçi İsmail Cengiz’in anlatımında ayrıca dikkat çekici bir iddia bulunuyor.
Cengiz, kendilerine taşeronun teminatından ödeme yapılacağının söylendiğini, ancak başka bir işçiye yaklaşık 13 milyon lira ödeme yapıldığı gerekçesiyle kendi alacaklarının karşılanmadığının bildirildiğini öne sürüyor.
Bu iddia doğruysa kamuoyunun bilmesi gereken çok önemli ayrıntılar var.
Söz konusu 13 milyon lira kime, hangi işin karşılığı olarak ve hangi tarihte ödendi? Bu ödeme gerçekten taşeronun teminatından mı yapıldı? Ödeme yapılırken hangi alacak öncelikli kabul edildi? Diğer işçilerin alacakları neden bekletildi?
Şu ana kadar 13 milyon liralık ödemenin yapıldığını ve hangi gerekçeyle gerçekleştirildiğini doğrulayan bağımsız bir belgeye ulaşılmış değil. Bu nedenle iddia, işçinin beyanı olarak aktarılıyor.
Ancak işçilerin anlattığı bu ayrıntı, teminat ve hakediş sisteminin nasıl işletildiğine ilişkin ciddi bir açıklama ihtiyacını ortaya çıkarıyor.
Deprem sonrasında Malatya’da binlerce konutun inşa edilmesi, yalnızca beton, demir ve teslim tarihlerinden ibaret değil.
Bu projelerde çalışan binlerce insanın emeği de inşaatın ayrılmaz bir parçası.
Ana yüklenici, alt yüklenici, taşeron, hakediş, teminat ve denetim… Bütün bu mekanizmaların temel amacı işin zamanında ve sözleşmeye uygun biçimde tamamlanması kadar, çalışanların haklarının da korunması olmalı.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 2’nci maddesi, belirli şartlarda asıl işverenin alt işveren işçilerine karşı işyeriyle ilgili yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumluluğunu düzenliyor.
Dolayısıyla bir işçinin taşeron firma bünyesinde çalışması, asıl işverenin bütün sorumluluklardan otomatik olarak kurtulduğu anlamına gelmiyor.
Ancak somut olayda hangi şirketin asıl işveren olduğu, işçilerin hangi sözleşme kapsamında çalıştığı ve sorumluluğun hangi hukuki çerçevede doğduğu belgelerle belirlenmeli.
TOKİ’nin de proje sahibi ve ihale makamı olarak sözleşme, denetim ve hakediş süreçlerinin nasıl işletildiği konusunda kamuoyunu bilgilendirmesi gerekiyor.
Malatya’da deprem konutlarının tamamlanması elbette önemli. Vatandaşlar evlerine kavuşmayı bekliyor. Ancak bu konutları inşa eden işçilerin ücretlerini alamadığı iddiası da görmezden gelinemeyecek kadar önemli.
Bir tarafta konutların teslim takvimi, diğer tarafta emeğinin karşılığını alamadığını söyleyerek çatıya çıkan işçiler…
Bir tarafta milyarlarca liralık inşaat projeleri, diğer tarafta alacağını tahsil edemediğini ileri süren emekçiler…
Şubat ayında Taştepe’de yaşanan eylem ile kasım ayında Çöşnük’te yaşanan olay arasında kurulabilecek en önemli bağ, aynı sorunun tekrar etme ihtimali.
Bu nedenle mesele birkaç işçinin alacağıyla sınırlı görülmemeli. Malatya’daki TOKİ şantiyelerinde taşeronluk sistemi, işçi ücretlerinin güvence altına alınması ve yüklenici denetimi bütün yönleriyle incelenmeli.
Malatya Haber olarak konunun takipçisi olacağız.
TOKİ’ye, ilgili ana yüklenicilere, taşeron firmalara ve yetkili kurumlara yönelttiğimiz sorular açık:
Bu soruların muhataplarından gelecek açıklamalara ve belgelere haberimizde yer vermeye hazırız.
Çünkü burada mesele bir şirketi veya kurumu peşinen suçlamak değil; işçinin emeğinin karşılığını alıp almadığını, kamu kaynaklarıyla yürütülen projelerde denetimin nasıl yapıldığını ve sorumluluğun kimde olduğunu ortaya çıkarmaktır.
SON SÖZ: ŞUBAT’TA TAŞTEPE, KASIM’DA ÇÖŞNÜK… YARIN SIRA HANGİ ŞANTİYEDE?
Bir şehirde aynı türden işçi eylemleri tekrar ediyorsa artık yalnızca eylemi haberleştirmek yetmez. Bu eylemleri doğuran sistemi sorgulamak gerekir.
İşçinin alacağı bir lütuf değil, emeğinin karşılığıdır.
Deprem konutları yükselirken işçinin hakkı enkaz altında kalmamalı.
TURAN GÜZEL
HAYATİ YAZICI’NIN OĞLUNUN BANKASI TMSF’YE DEVREDİLDİ: BANKA BOŞ MU DOLU MU?
1
MEŞALECİ MEŞALECİYE DEMİŞ CIRT GÖZÜNE!
2
SAADET PARTİSİ GENEL BAŞKANI SAYIN MAHMUT ARIKAN ” BU ÜLKE SAHİPSİZ DEĞİL ”
3
AKP’NİN EN BAŞARILI VE İSTİKRARLI OLDUĞU TEK ALAN! ZAM ZAM VE ZAM HEM BENZİM VE HEM DE MOTORİNE YİNE ZAM
4
CHP’DE SULAR DURULMUYOR. ESKİ DELEGELERDEN CHP KURULTAY’INA BİR KEZ DAHA İPTAL DAVASI!
5
SİYASAL DİNCİLİĞİN EGEMENLİĞİ ALTINDA Kİ ÜLKENİN SAĞLIK MÜDÜRÜNE VARINCAYA KADAR HIRSIZ!
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.