1

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Çalışmaktan, proje, soru ve bilimsel bilgi üretmekten beli kırılan MEB, Yapay zekâ kullanılabilecek

Millî Eğitim Bakanlığı, eğitim sisteminin en temel başlıklarından biri olan sınav ve ölçme-değerlendirme düzenini değiştirdi. 14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelikle, soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerinde Bakanlığın uygun gördüğü yapay zekâ araçlarının kullanılmasının önü açıldı. Öğrenciler, sınıflar, okullar ve iller arasında başarı sıralaması yapılmasına ise açık yasak getirildi.

Kâğıt üzerindeki değişiklikler bununla sınırlı değil. Ortak sınavlardan dijital değerlendirmeye, yabancı dil sınavlarından ulusal ve uluslararası izleme araştırmalarına kadar pek çok uygulamanın kuralları yeniden düzenlendi.

Ancak asıl soru şu: Eğitimde yapay zekâ kullanımı gerçekten ölçme ve değerlendirmeyi geliştirecek mi, yoksa öğretmenin emeği ve mesleki değerlendirmesi giderek daha fazla dijital sistemlerin gölgesinde mi kalacak?

SORU HAZIRLAMADA YAPAY ZEKÂYA KAPI AÇILDI: AMA SINIRSIZ DEĞİL!

Yeni yönetmeliğin en dikkat çekici hükümlerinden biri, soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerinde yapay zekâ kullanımına ilişkin düzenleme oldu.

Buna göre Bakanlık tarafından uygun görülen yapay zekâ araçları, soru hazırlama ve değerlendirme süreçlerini desteklemek ve bu süreçlerin etkinliğini artırmak amacıyla kullanılabilecek. Ölçme ve değerlendirme faaliyetleri de Bakanlığın uygun gördüğü dijital sistem ve araçlarla kısmen veya tamamen elektronik ortamda yürütülebilecek.

Burada önemli ayrıntı, yapay zekâ kullanımının öğretmenlerin veya okulların diledikleri aracı hiçbir denetime tabi olmadan kullanabilecekleri anlamına gelmemesi. Yönetmelik, kullanılacak araçlar konusunda Bakanlığın onayını şart koşuyor.

Peki yapay zekânın hazırladığı soruların bilimsel niteliği, ölçme güvenilirliği ve olası hataları nasıl denetlenecek? Öğrencinin başarısını değerlendiren sistemin kararlarından kim sorumlu olacak? Yönetmelik bu soruların uygulamadaki bütün ayrıntılarını tek başına yanıtlamıyor.

ÖĞRENCİLERİ VE OKULLARI SIRALAMAK ARTIK YASAK!

Düzenlemenin bir diğer önemli maddesi, sınav sonuçlarının kullanımına ilişkin.

Yönetmelikte, ölçme ve değerlendirme sonuçlarının öğrenciler, sınıflar, okullar veya iller arasında sıralama, karşılaştırma ya da kıyaslama amacıyla kullanılamayacağı açıkça hükme bağlandı.

Bakanlığın açıkladığı yaklaşım, sınav sonuçlarını yarış ve sıralama aracı olmaktan çıkararak öğrencinin gelişimini izleme, eksiklerini belirleme ve öğretim sürecini iyileştirme amacıyla kullanmak.

Ancak bu hükmün uygulamada nasıl denetleneceği önemli. Okulların başarı düzeyleri, eğitim politikalarının değerlendirilmesi ve bölgeler arasındaki öğrenme farklılıklarının tespitinde hangi göstergelerin kullanılacağı da açıklığa kavuşturulmalı.

SINAV TAKVİMİ E-OKUL’DAN DUYURULACAK

Yeni düzenlemeyle okullarda yapılacak sınavların tarihleri, öğretim yılı başında e-Okul üzerinden ilan edilecek. Mücbir sebepler nedeniyle sınavın belirlenen tarihte yapılamaması halinde valilikler tarih değişikliği yapabilecek.

Birden fazla şubede okutulan derslerde, uygulamalı sınavlar dışında ortak sınav yapılması esas olacak. Sınavların ardından şube ve sınıf düzeyinde analizler gerçekleştirilecek; öğrenme eksikliği tespit edilen konular öğretmenler ve ilgili zümreler tarafından yeniden değerlendirilecek.

Bu uygulama, aynı okulda aynı dersi alan öğrencilerin ortak ölçütlerle değerlendirilmesini hedefliyor. Ancak ortak sınavların niteliği kadar, sonuçların öğrencilerin gerçek öğrenme ihtiyaçlarına nasıl dönüştürüleceği de belirleyici olacak.

TEST AĞIRLIĞI YERİNE YAZILI YOKLAMA ESASI

Yönetmelikteki değişikliklerden biri de sınavların biçimiyle ilgili.

Ülke geneli ortak yazılı sınavlar dışında, okullarda yapılan sınavların öğrencilerin cevaplarını kendilerinin oluşturduğu ve farklı bilişsel düzeylerdeki öğrenme çıktılarını ölçen yazılı yoklama şeklinde yapılması öngörülüyor.

Sorular, Bakanlık veya ilgili il ve alan zümreleri tarafından yayımlanan konu soru dağılım tablolarına göre hazırlanacak.

Bu düzenleme, öğrencilerin yalnızca seçenek işaretleyerek değil, bilgiyi kullanarak ve kendi ifadeleriyle yanıt oluşturarak değerlendirilmesini amaçlıyor. Ancak yazılı cevapların değerlendirilmesinde öğretmenler arasında ölçüt birliğinin nasıl sağlanacağı da önem taşıyor.

YABANCI DİL VE TÜRKÇE SINAVLARINDA DÖRT BECERİ ÖLÇÜLECEK

Türkçe, Türk dili ve edebiyatı ile yabancı dil derslerinde sınavlar; dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerini ölçecek şekilde yazılı ve uygulamalı yapılacak.

Ülke genelinde ortak yazılı sınav yapılması halinde uygulamalı bölüm okul tarafından gerçekleştirilecek ve iki bölüm birlikte değerlendirilecek.

Bu değişiklik, özellikle yabancı dil eğitiminde yalnızca test çözme becerisinin değil, dili anlama ve kullanma yeterliliğinin de ölçülmesini öngörüyor.

OKUL ÖNCESİ VE İLKOKULDA SINAV YASAĞI KORUNDU

Yönetmelikte okul öncesi ve ilkokullarda herhangi bir ad altında sınav yapılamayacağı hükmü korundu.

Bu kademelerde öğrencilerin bilişsel, fiziksel, sosyal ve duygusal gelişimlerinin süreç içinde izlenmesi ve desteklenmesi esas alınacak.

Kaynaştırma ve bütünleştirme yoluyla eğitim alan öğrencilerin ölçme ve değerlendirmelerinde ise bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP) temel alınacak.

ABİDE, PISA VE TIMSS İÇİN YENİ İZLEME ÇERÇEVESİ

Yönetmelik, ulusal ve uluslararası akademik izleme araştırmalarını da daha açık bir çerçeveye bağlıyor.

• ABİDE: Akademik Becerilerin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi Araştırması, illeri temsil eden örneklemler üzerinden iki yıllık döngülerle yapılacak.
• Türkçe dil gelişimi: Dört beceride Türkçe Dil Gelişimi İzleme Araştırması iki yıllık periyotlarla yürütülecek.
• Okul tabanlı izleme: Bakanlığın belirleyeceği sınıf düzeyleri ve derslerde her yıl uygulanacak.
• Uluslararası araştırmalar: PISA ve TIMSS kapsamındaki ulusal raporlar, uluslararası raporlarla eş zamanlı yayımlanacak.

Bu araştırmaların amacı, öğrencileri tek tek sıralamak değil; eğitim sisteminin güçlü ve zayıf yönlerine ilişkin veri üretmek ve eğitim politikalarına dayanak sağlamak.

YÖNETMELİK YÜRÜRLÜĞE GİRDİ: ŞİMDİ GÖZLER UYGULAMADA

14 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikler aynı gün yürürlüğe girdi.

MEB’in yeni düzenlemesi, yapay zekâ destekli ölçme-değerlendirme uygulamalarından ortak sınavlara kadar eğitim sisteminin önemli bir bölümünü yeniden şekillendiriyor.

Ancak yönetmelikte yazanlarla sınıflarda yaşanacaklar aynı şey değil. Yapay zekânın hangi araçlarla, hangi denetim mekanizmaları altında kullanılacağı; öğretmenlerin değerlendirme süreçlerindeki rolünün nasıl korunacağı ve sınav sonuçlarının sıralama yasağına uygun biçimde nasıl raporlanacağı uygulamayla netleşecek.

Eğitimde teknoloji kullanmak tek başına başarı değildir. Asıl başarı, teknolojinin öğretmenin yerine geçirilmeden, öğrencinin gelişimini gerçekten destekleyecek biçimde kullanılmasıdır.