1

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Bu nasıl bir hesap, bu nasıl bir gaflet, bu nasıl bir delalet ve bu nasıl bir ihanet!

Sahi böylesi bir farkında hesap hatasıyla, delalet ve gaflet ile açıklanır bir tarafı var mı?

Zafer Havalimanı’nda yapılan hesap hatası! Dolayısıyla devletin ve milletin sırtına yazılan zarar büyüdükçe büyüyor: 1 milyon yolcu garantisine karşı 30 bin yolcu

Kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığı, devletin hangi yükümlülüklerin altına sokulduğu ve milletin vergilerinin hangi projeler uğruna harcandığı soruları, Kütahya’daki Zafer Havalimanı’nın açıklanan son yolcu verileriyle bir kez daha gündemin merkezine yerleşti. Yap-işlet-devret modeliyle hayata geçirilen havalimanında, sözleşmeyle garanti edilen yolcu sayısıyla gerçekleşen trafik arasındaki devasa uçurum, kamu bütçesine yansıyan maliyetin boyutlarını da gözler önüne serdi.

Yeni Parti Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz’ın açıkladığı 2026 yılının ilk 10 aylık verileri, tablonun vahametini ortaya koydu. Havalimanı için garanti edilen 1 milyon 98 bin 110 giden yolcuya karşılık gerçekleşen giden yolcu sayısının yalnızca 30 bin 519 olarak hesaplandığını belirten Yavuzyılmaz, garanti hedefinin yüzde 97,22 oranında karşılanamadığını ifade etti.

Ortaya çıkan hesaplamaya göre Hazine’nin işletmeci şirkete ödemekle yükümlü olabileceği garanti tutarı 5 milyon 621 bin 348 avroya, güncel kur üzerinden yaklaşık 315 milyon liraya ulaşıyor.

Mesele yalnızca bir havalimanının yolcu performansı değil. Asıl tartışılması gereken, gerçekleşmeyen yolcu trafiğinin maliyetinin neden kamuya, yani doğrudan millete yüklenmeye devam ettiği.

1 MİLYON 98 BİN YOLCU NEREDE, 30 BİN 519 YOLCU NEREDE?

Yeni Parti Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Zafer Havalimanı’nın 2026 yılının ilk 10 ayına ilişkin verilerini kamuoyuyla paylaştı. Sayıştay raporları ile Devlet Hava Meydanları İşletmesi’nin (DHMİ) resmi istatistiklerini dayanak gösteren Yavuzyılmaz, sözleşmedeki garanti ile gerçekleşen yolcu sayısı arasındaki farkın artık görmezden gelinemeyecek boyuta ulaştığını belirtti.

Açıklanan rakamlar, aradaki uçurumun büyüklüğünü bütün açıklığıyla ortaya koyuyor:

• Garanti edilen giden yolcu: 1.098.110
• Gerçekleştiği hesaplanan giden yolcu: 30.519
• Garanti ile gerçekleşme arasındaki fark: 1.067.591
• Garanti hedefindeki sapma: Yüzde 97,22
• Hesaplanan garanti ödemesi: 5.621.348 avro
• Türk lirası karşılığı: Yaklaşık 315 milyon TL

Bir tarafta milyonlarla ifade edilen yolcu garantisi, diğer tarafta bu garantinin çok küçük bir bölümüne ulaşabilen gerçek yolcu trafiği var. Aradaki fark ise işletmeci şirket açısından sözleşmeyle güvence altına alınmış bir gelir mekanizması, kamu açısından ise ciddi bir ödeme yükümlülüğü anlamına geliyor.

İşte tartışmanın en çarpıcı noktası da burada başlıyor: Yolcu gelmese de garanti var, hedef tutmasa da ödeme hesabı var!

YAVUZYILMAZ: “BUNUN ADI HAZİNEYE HORTUM BAĞLAMAKTIR!”

Zafer Havalimanı’ndaki yolcu garantisi ile gerçekleşen rakamlar arasındaki farkı değerlendiren Yavuzyılmaz, projeyi kamu kaynakları üzerindeki ağır yükü nedeniyle eleştirdi.

Milletvekili, paylaşımında kullandığı şu ifadeyle tartışmanın boyutuna dikkat çekti:

“Yap-İşlet-Devret modeliyle yapılan Zafer Havalimanı’ndaki kara deliğin güncel boyutunu tespit ettik.”

2026 yılının ilk 10 ayındaki gerçekleşmeleri değerlendiren Yavuzyılmaz, Hazine’nin karşı karşıya kalacağı ödeme tutarını da açıkladı:

“Hazinenin şirkete yapacağı garanti ödemesi: 5.621.348 Euro. Güncel kurla 315 milyon lira! Bunun adı Hazineye hortum bağlamaktır!”

Yavuzyılmaz’ın bu sözleri, yalnızca bir ödeme tutarına yönelik eleştiri değil, kamu-özel iş birliği projelerinde garanti mekanizmasının nasıl işlediğine ilişkin daha geniş bir sorgulamayı da beraberinde getirdi.

Çünkü burada söz konusu olan, yolcu sayısının beklentilerin altında kalmasıyla sınırlı bir ticari başarısızlık değil. Gerçekleşmeyen yolcu trafiğinin mali karşılığının kamu bütçesine yansıması ve bu yükün sonuçta milletin kaynaklarından karşılanması.

SAYIŞTAY RAPORU ORTAYA KOYUYOR: İÇ HATTA 2, DIŞ HATTA 10 AVRO GARANTİ!

Zafer Havalimanı’nın sözleşmesindeki en önemli ayrıntılardan biri de işletmeci şirkete garanti edilen yolcu başına taahhüt edilen servis ücreti.

Yavuzyılmaz’ın paylaştığı Sayıştay raporunda yer alan bilgilere göre, garanti edilen giden yolcular üzerinden işletmeci şirkete iç hatlarda yolcu başına 2 avro, dış hatlarda ise 10 avro servis ücreti geliri taahhüt edildi.

Sözleşmenin ilk yılı için belirlenen garanti rakamları şöyleydi:

• İç hatlar: 500 bin giden yolcu.
• Dış hatlar: 350 bin giden yolcu.

İlerleyen yıllarda kademeli olarak artırılan bu garantiler, işletme süresinin 10’uncu yılından itibaren yıllık 775 bin 137 iç hat ve 542 bin 596 dış hat giden yolcu seviyesinde sabitlendi.

Böylece yıllık toplam garanti 1 milyon 317 bin 733 giden yolcuya ulaştı.

Başka bir ifadeyle, havalimanından yararlanan yolcu sayısı ne olursa olsun sözleşmedeki garanti mekanizması işlemeye devam ediyor. Gerçekleşen yolcu sayısı taahhüdün altında kaldığında ise aradaki farkın mali karşılığı kamu açısından bir yükümlülüğe dönüşüyor.

GELEN-GİDEN YOLCU AYRINTISI: ÖDEME HESABININ KRİTİK NOKTASI

Garanti ödemelerinin hesaplanmasında gözden kaçırılmaması gereken önemli bir ayrıntı bulunuyor: Sözleşmedeki garanti, toplam yolcu sayısı üzerinden değil, yalnızca giden yolcular üzerinden hesaplanıyor.

DHMİ’nin resmi istatistiklerinde ise iç ve dış hatlarda gelen ve giden yolcuların toplamı birlikte açıklanıyor.

Yavuzyılmaz’ın paylaştığı tabloda 2026 yılının ilk 10 ayı için toplam yolcu sayısı 61 bin 38 olarak yer alıyor. Milletvekili, bu toplamın yarısını esas alarak giden yolcu sayısını 30 bin 519 olarak hesaplıyor.

İç ve dış hatlar için farklı belirlenen yolcu başına garanti tutarları da dikkate alındığında, Yavuzyılmaz’ın hesapladığı ödeme 5 milyon 621 bin 348 avroya ulaşıyor.

Burada önemli bir ayrımın da altını çizmek gerekiyor: Açıklanan 5 milyon 621 bin 348 avro, Yavuzyılmaz’ın paylaştığı verilere ve hesaplama yöntemine dayanan garanti ödeme tahmini. Bu tutar, Hazine tarafından kesinleştirilmiş veya fiilen ödenmiş bir miktar olarak açıklanmış değil.

Ancak bu ayrıntı, garanti sistemi üzerinden kamuya yansıyan maliyetin sorgulanması gerektiği gerçeğini ortadan kaldırmıyor.

50 MİLYON AVROLUK YATIRIM, 2044’E KADAR SÜRECEK İŞLETME HAKKI!

Zafer Havalimanı’nın bugünkü tartışmalara konu olan yapısı, 2010 yılında gerçekleştirilen ihale süreciyle şekillendi.

Sayıştay raporundaki bilgilere göre ilk ihale duyurusu 20 Ocak 2010’da yapıldı. Ancak şartname satın alan şirketlerden hiçbirinin teklif vermemesi üzerine süreç iptal edildi. Projenin revize edilmesinin ardından 18 Mayıs 2010’da yeniden ihaleye çıkıldı.

28 Temmuz 2010 tarihinde gerçekleştirilen ikinci ihaleye tek teklif veren IC İçtaş İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ, 29 yıl 11 aylık işletme süresi karşılığında ihaleyi kazandı.

Yaklaşık 50 milyon avro yatırım maliyetiyle inşa edilen havalimanı, yıllık 2 milyon yolcu kapasitesiyle 24 Kasım 2012’de hizmete açıldı.

Sözleşme kapsamında belirlenen işletme süresinin 21 Mart 2044’te sona ermesi ve havalimanının kamuya devredilmesi öngörülüyor.

Ancak bugünkü tartışmanın odağında, havalimanının fiziksel kapasitesi veya yatırımın büyüklüğünden çok, bu kapasiteyi doldurması beklenen yolcu garantilerinin gerçekleşmelerle ne ölçüde örtüştüğü bulunuyor.

50 MİLYON AVROLUK YATIRIMA KARŞILIK 208 MİLYON AVROLUK GARANTİ ÖDEMESİ İDDİASI!

Deniz Yavuzyılmaz’ın dikkat çektiği en çarpıcı konulardan biri de garanti sisteminin işletme süresinin sonuna kadar kamuya çıkarabileceği toplam maliyet.

Yavuzyılmaz, havalimanının yaklaşık 50 milyon avroluk yapım maliyetini hatırlatarak, mevcut yüzde 97 civarındaki garanti hedefi sapmasının 2044 yılına kadar devam etmesi halinde işletmeci şirkete yapılacak toplam garanti ödemelerinin 208 milyon avroya ulaşabileceğini ileri sürdü.

Bu hesaplama, mevcut yolcu gerçekleşme oranlarının ve garanti koşullarının gelecekte de benzer biçimde devam edeceği varsayımına dayanan bir projeksiyon niteliği taşıyor. Dolayısıyla kesinleşmiş bir gelecek ödeme tutarı olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.

Bununla birlikte ortaya konulan projeksiyon, kamu kaynakları açısından tartışmanın neden bu kadar büyüdüğünü de anlatıyor.

Yaklaşık 50 milyon avroya mal olan bir yatırım için işletme süresi boyunca 208 milyon avroluk garanti ödemesi ihtimalinin gündeme gelmesi, verilen yolcu garantilerinin ekonomik gerçekçilik temelinde yeniden sorgulanmasını kaçınılmaz hale getiriyor.

ASIL SORU ŞU: YOLCU YOKSA BU KADAR AĞIR FATURA NEDEN MİLLETİN ÖNÜNE ÇIKIYOR?

Zafer Havalimanı’nın açıklanan son verileri, yap-işlet-devret modeliyle gerçekleştirilen projelerdeki yolcu garantilerini ve kamu bütçesine yansıyan yükümlülükleri yeniden tartışmaya açtı.

Bir havalimanı yapılabilir, yatırım gerçekleştirilebilir, işletme hakkı özel sektöre devredilebilir. Ancak bütün bunların yanında verilen garantilerin gerçekçi olup olmadığı, kamu yararına ne ölçüde hizmet ettiği ve gerçekleşmeyen hedeflerin faturasının kimin omuzlarına bırakıldığı da sorgulanmak zorunda.

Çünkü devletin kaynakları sınırsız değil. Her garanti ödemesinin bir bütçe karşılığı, her bütçe harcamasının da milletin hayatına dokunan bir maliyeti var.

1 milyon 98 bin 110 yolcu garantisine karşılık 30 bin 519 yolcunun gerçekleştiği bir tabloda, asıl üzerinde durulması gereken mesele yalnızca aritmetik bir fark değil; bu farkın neden oluştuğu, hangi öngörülerle böylesi bir garanti verildiği ve kamu yararının nasıl korunduğudur.

Milyonluk garanti, binlik gerçekleşme ve yüz milyonlarca liralık ödeme hesabı…

Şimdi sorulması gereken soru çok açık: Bu hesaplar yapılırken ülkenin, devletin ve milletin menfaati ne kadar gözetildi?

Zira gerçekleşmeyen yolcunun bedeli kamuya, yani millete yükleniyorsa bunun hesabını sormak da kamu adına en temel sorumluluklardan biridir.